(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ద్రోణపర్వ - అధ్యాయ 092

॥ శ్రీః ॥
7.92. అధ్యాయః 092
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
అర్జునేన శ్రుతాయుధసుదక్షిణయోర్వధః॥ 1 ॥
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 7-92-0x(4498)(48170)
సన్నిరుద్ధస్తు తైః పార్థో మహాబలపరాక్రమః।
ద్రుతం సమనుయాతశ్చ ద్రోణేన రథినాం వరః॥ 7-92-1(48171)
కిరన్నిషుగణాంస్తీక్ష్ణాన్స రశ్మీనివ భాస్కరః।
తాపయామాస తత్సైన్యం దేహం వ్యాధిగణో యథా॥ 7-92-2(48172)
అశ్వో విద్ధో రథశ్ఛిన్నః సారోహః పాతితో గజః।
ఛత్రాణి చాపవిద్ధాని రథాశ్చక్రైర్వినా కృతాః॥ 7-92-3(48173)
విద్రుతాని చ సైన్యాని శరార్తాని సమంతతః।
ఇత్యాసీత్తుములం యుద్ధం న ప్రాజ్ఞాయత కించన॥ 7-92-4(48174)
తేషాం సంయచ్ఛతాం సంఖ్యే పరస్పరమజిహ్మగైః।
అర్జునో ధ్వజినీం రాజన్నభీక్ష్ణం సమకంపయత్॥ 7-92-5(48175)
సత్యాం చికీర్షమాణస్తు ప్రతిజ్ఞాం సత్యసంగరః।
అభ్యద్రవద్రథశ్రేష్ఠం శోణాశ్వం శ్వేతవాహనః॥ 7-92-6(48176)
తం ద్రోణః పంచవింశత్యా మర్మభిద్భిరజిహ్మగైః।
అంతేవాసినమాచార్యో మహేష్వాసం సమార్పయత్॥ 7-92-7(48177)
తం తూర్ణమివ బీభత్సుః సర్వశస్త్రభృతాం వరః।
అభ్యధావదిషూనస్యన్నిషువేగవిఘాతకాన్॥ 7-92-8(48178)
తస్యాశు క్షిపతో భల్లాన్భల్లైః సన్నతపర్వభిః।
ప్రత్యవిధ్యదమేయాత్మా బ్రహ్మాస్త్రం సముదీరయన్॥ 7-92-9(48179)
తదద్భుతమపశ్యామ ద్రోణస్యాచార్యకం యుధి।
యతమానో యువా నైనం ప్రత్యవిధ్యద్యదర్జునః॥ 7-92-10(48180)
క్షరన్నివ మహామేఘో వారిధారాః సహస్రశః।
ద్రోణమేఘః పార్థశైలం వవర్ష శరవృష్టిభిః॥ 7-92-11(48181)
అర్జునః శరవర్షం తచ్ఛరవర్షేణ వీర్యవాన్।
అవారయదసంభ్రాంతో న త్వాచార్యమపీడయత్॥ 7-92-12(48182)
ద్రోణస్తు పంచవింశత్యా శ్వేతవాహనమార్దయత్।
వాసుదేవం చ సప్తత్యా బాహ్వోరురసి చాశుగైః॥ 7-92-13(48183)
పార్థస్తు ప్రహసంధీమానాచార్యం స శరౌఘిణం।
విసృజంతం శితాన్బాణానవారయత తం యుధి॥ 7-92-14(48184)
అథ తౌ వధ్యమానౌ తు ద్రోణేన రథసత్తమౌ।
అవర్జయేతాం దుర్ధర్షం యుగాంతాగ్నిమివోత్థితం॥ 7-92-15(48185)
వర్జయన్నిశితాన్బాణాంద్రోణచాపవినిః సృతాన్।
కిరీటమాలీ కౌంతేయో భోజానీకమథావిశత్॥ 7-92-16(48186)
సోఽంతరా కృతవర్మాణం కాంభోజం చ సుదక్షిణం।
అభ్యయాద్వర్జయంద్రోణం మైనాకమివ పర్వతం॥ 7-92-17(48187)
తతో భోజో నరవ్యాఘ్రో దుర్ధర్షం కురుసత్తమం।
అవిధ్యత్తూర్ణమవ్యగ్రో దశభిః కంకపత్రిభిః॥ 7-92-18(48188)
తమర్జునః శతేనాజౌ రాజన్వివ్యాధ పత్రిణాం।
పునశ్చాన్యైస్త్రిభిర్బాణైర్మోహయన్నివ సాత్వతం॥ 7-92-19(48189)
భోజస్తు ప్రహసన్పార్థం వాసుదేవం చ మాధవం।
ఏకైకం పంచవింశత్యా సాయకానాం సమార్పయత్॥ 7-92-20(48190)
తస్యార్జునో ధనుశ్ఛిత్త్వా వియాధైనం త్రిసప్తభిః।
శరైరగ్నిశిఖాకారైః క్రుద్ధాశీవిషసన్నిభైః॥ 7-92-21(48191)
అథాన్యద్ధనురాదాయ కృతవర్మా మహారథః।
పంచభిః సాయకైస్తూర్ణం వివ్యాధోరసి భారత॥ 7-92-22(48192)
పునశ్చ నిశితైర్బాణైః పార్థం వివ్యాధ పంచభిః।
తం పార్థో నవభిర్బాణైరాజఘాన స్తనాంతరే॥ 7-92-23(48193)
దృష్ట్వా విషక్తం కౌంతేయం కృతవర్మరథం ప్రతి।
చింతయామాస వార్ష్ణేయో న నః కాలాత్యయో భవేత్॥ 7-92-24(48194)
తతః కృష్ణోఽబ్రవీత్పార్థం కృతవర్మణి మా దయాం।
కురు సంబంధకం హిత్వా ప్రమథ్యైనం విశాతయ॥ 7-92-25(48195)
తతః స కృతవర్మాణం మహోయిత్వాఽర్జునః శరైః।
అభ్యగాజ్జవనైరశ్వైః కాంభోజానామనీకినీం॥ 7-92-26(48196)
అమర్షితస్తు హార్దిక్యః ప్రవిష్టే శ్వేతవాహనే।
విధున్వన్సశరం చాపం పాంచాల్యాభ్యాం సమాగతః॥ 7-92-27(48197)
చక్రరక్షౌ తు పాంచాల్యావర్జునస్య పదానుగౌ।
పర్యవారయదాయాంతౌ కృతవర్మా రథేషుభిః॥ 7-92-28(48198)
తావవిధ్యత్తతో భోజః కృతవర్మా శితైః శరైః।
త్రిభిరేవ యుధామన్యుం చతుర్భిశ్చోత్తమౌజసం॥ 7-92-29(48199)
తావప్యేనం వివిధతుర్దశభిర్దశభిః శరైః।
త్రిభిరేవ యుధామన్యురుత్తగౌజాస్త్రిభిస్తథా।
సంచిచ్ఛిదతురప్యస్య ధ్వజం కార్ముకమేవ చ॥ 7-92-30(48200)
అథాన్యద్ధనురాదాయ హార్దిక్యః క్రోధమూర్చ్ఛితః।
కృత్వా విధనుషౌ వీరౌ శరవర్షైరవాకిరత్॥ 7-92-31(48201)
తావన్యే ధనుషీ సజ్యే కృత్వా భోజం విజఘ్నతుః।
తేనాంతరేషు బీభత్సుర్వివేశామిత్రవాహినీం॥ 7-92-32(48202)
న లేభాతే తు తౌ ద్వారం వారితౌ కృతవర్మణా।
ధార్తరాష్ట్రేష్వనీకేషు యతమానౌ నరర్షభౌ॥ 7-92-33(48203)
అనీకాన్యర్దయన్యుద్ధే త్వరితః శ్వేతవాహనః।
నావధీత్కృతవర్మాణం ప్రాప్తమప్యరిసూదనః॥ 7-92-34(48204)
తం దృష్ట్వా తు తథాఽఽయాంతంశూరో రాజా శ్రుతాయుధః।
అభ్యద్రవత్సుసంక్రుద్ధో విధున్వానో మహద్ధనుః॥ 7-92-35(48205)
స పార్థం త్రిభిరానర్చ్ఛత్సప్తత్యా చ జనార్దనం।
క్షురప్రేణ సుతీక్ష్ణేన పార్థకేతుమతాడయత్॥ 7-92-36(48206)
తతోఽర్జునో నవత్యా తు శరాణాం నతపర్వణాం।
ఆజఘాన భృశం క్రుద్ధస్తోత్రైరివ మహాద్విపం॥ 7-92-37(48207)
స తన్న మమృషే రాజన్పాండవేయస్య విక్రమం।
అథైనం సప్తసప్తత్యా నారాచానాం సమార్పయత్॥ 7-92-38(48208)
తస్యార్జునో ధనుశ్ఛిత్త్వా శరావాపం నికృత్య చ।
ఆజఘానోరసి క్రుద్ధః సప్తభిర్నతపర్వభిః॥ 7-92-39(48209)
అథాన్యద్ధనురాదాయ స రాజా క్రోధమూర్చ్ఛితః।
వాసవిం నవభిర్బాణైర్బాహ్వోరురసి చార్పయత్॥ 7-92-40(48210)
తతోఽర్జునః స్మయన్నేవ శ్రుతాయుధమరిందమః।
శరైరనేకసాహస్రైః పీడయామాస భారత॥ 7-92-41(48211)
అశ్వాంశ్చాస్యావధీత్తూర్ణం సారథిం చ మహారథః।
వివ్యాధ చైనం సప్తత్యా నారాచానాం మహాబలః॥ 7-92-42(48212)
హతాశ్వం రథముత్సృజ్య స తు రాజా శ్రుతాయుధః।
అభ్యద్రువద్రుణే పార్థం గదాముద్యంయ వీర్యవాన్॥ 7-92-43(48213)
వరుణస్యత్మజో వీరః స తు రాజా శ్రుతాయుధః।
పర్ణాశాజననీ యస్య శీతతోయా మహానదీ॥ 7-92-44(48214)
తస్య మాతాఽబ్రవీద్రాజన్వరుణం పుత్రకారణాత్।
అవధ్యోఽయం భవేల్లోకే శత్రూణాం తనయో మమ॥ 7-92-45(48215)
వరుణస్త్వబ్రవీత్ప్రీతో దదాంయస్మై వరం హితం।
దివ్యమస్త్రం సుతస్తేఽయం యేనావధ్యో భవిష్యతి॥ 7-92-46(48216)
నాస్తి చాప్యమరత్వం వై మనుష్యస్య కథంచన।
సర్వేణావశ్యమర్తవ్యం జాతేన సరితాం వరే॥ 7-92-47(48217)
దుర్ధర్షస్త్వేష శత్రూణాం రణేషు భవితా సదా।
అస్త్రస్యాస్య ప్రభావాద్వై వ్యేతు తే మానసో జ్వరః॥ 7-92-48(48218)
ఇత్యుక్త్వా వరుణః ప్రాదాద్గదాం మంత్రపురస్కృతాం।
యామాసాద్య దురాధర్షః సర్వలోకే శ్రుతాయుధః॥ 7-92-49(48219)
ఉవాచ చైనం భగవాన్పునరేవ జలేశ్వరః।
అయుధ్యతి న మోక్తవ్యా సా త్వయ్యేవ పతేదితి॥ 7-92-50(48220)
హన్యాదేషా ప్రతీపం హి ప్రయోక్తారమపి ప్రభో।
న చాకరోత్స తద్వాక్యం ప్రాప్తే కాలే శ్రుతాయుధః॥ 7-92-51(48221)
స తయా వీరఘాతిన్యా జనార్దనమతాడయత్।
ప్రతిజగ్రాహ తాం కృష్ణః పీనేనాంసేన వీర్యవాన్।
నాకంపయత శౌరిం సా వింధ్యం గిరిమివానిలః॥ 7-92-52(48222)
`తతోఽర్జునః క్షురప్రాభ్యాం భుజౌ పరిఘసన్నిభౌ।
చిచ్ఛేద పాణ్·డవః శీఘ్రం జలేశ్వరసుతస్య వై॥ 7-92-53(48223)
స జ్వలంతీ మహోల్కేవ సమాసాద్య జనార్దనం'।
ప్రత్యాగతా మహావేగా కృత్యేవ దురధిష్ఠితా॥ 7-92-54(48224)
జఘాన చాస్థితం వీరం శ్రుతాయుధమమర్షణం।
`స పపాత హతో భూమౌ విశిరా విభుజో బలీ।
సంభగ్న ఇవ వాతేన బహుశాఖో వనస్పతిః॥ 7-92-55(48225)
సా విస్ఫురంతీ జ్వలితా వజ్రవేగసమా గదా'।
హత్వా శ్రుతాయుధం వీరం ధరణీమన్వపద్యత॥ 7-92-56(48226)
గదాం నివర్తితాం దృష్ట్వా నిహతం చ శ్రుతాయుధం।
హాహాకారో మహాంస్తత్ర సైన్యానాం సమజాయత।
స్వేనాస్త్రేణ హతం దృష్ట్వా శ్రుతాయుధమరిందమం॥ 7-92-57(48227)
అయుధ్యమానాయ తతః కేశవాయ నరాధిప।
క్షిప్తా శ్రుతాయుధేనాథ తస్మాత్తమవధీద్గదా॥ 7-92-58(48228)
యథోక్తం వరుణేనాజౌ తథా స నిధనం గతః।
వ్యసుశ్చాప్యపతద్భూమౌ ప్రేక్షతాం సర్వధన్వినాం॥ 7-92-59(48229)
పతమానస్తు స బభౌ పర్ణాశాయాః ప్రియః సుతః।
సంభగ్న ఇవ వాతేన బహుశాఖో వనస్పతిః॥ 7-92-60(48230)
తతః సర్వాణి సైన్యాని సేనాముఖ్యాశ్చ సర్వశః।
ప్రాద్రవంత హతం దృష్ట్వా శ్రుతాయుధమరిందమం॥ 7-92-61(48231)
తతః కాంభోజరాజస్య పుత్రః శూరః సుదక్షిణః।
అభ్యయాజ్జవనైరశ్వైః ఫల్గునం శత్రుసూదనం॥ 7-92-62(48232)
తస్య పార్థః శరాన్సప్త ప్రేషయామాస భారత।
తే తం శూరం వినిర్భిద్య ప్రావిశంధరణీతలం॥ 7-92-63(48233)
సోఽతివిద్ధః శరైస్తీక్ష్ణైర్గాండీవప్రేషితైర్మృధే।
అర్జునం ప్రతివివ్యాధ దశభిః కంకపత్రిభిః॥ 7-92-64(48234)
వాసుదేవం త్రిభిర్విద్ధ్వా పునః పార్థం చ పంచభిః।
తస్య పార్థో ధనుశ్ఛిత్త్వా కేతుం చిచ్ఛేద మారిష॥ 7-92-65(48235)
భల్లాభ్యాం భృశతీక్ష్ణాభ్యాం తం చ వివ్యాధ పాండవః।
స తు పార్థం త్రిభిర్విద్ధ్వా సింహనాదమథానదత్॥ 7-92-66(48236)
సర్వపారశవీం చైవ శక్తిం శూరః సుదక్షిణః।
సఘంటాం ప్రాహిణోద్ధోరాం క్రుద్ధో గాండీవధన్వనే॥ 7-92-67(48237)
సా జ్వలంతీ మహోల్కేవ తమాసాద్య మహారథం।
సవిస్ఫులింగా నిర్భిద్య నిపపాత మహీతలే॥ 7-92-68(48238)
శక్యా త్వభిహతో గాఢం మూర్చ్ఛయాఽభిపరిప్లుతః।
సమాశ్వాస్య మహాతేజాః సృక్విణీ పరిలేలిహన్॥ 7-92-69(48239)
తం చతుర్దశభిః పార్థో నారాచైః కంకపత్రిభిః।
సాశ్వధ్వజధనుఃసూతం వివ్యాధాచింత్యవిక్రమః॥ 7-92-70(48240)
రథం చాన్యైః సుబహుభిశ్చక్రే విశకలం శరైః।
సుదక్షిణం తం కాంభోజం మోఘసంకల్పవిక్రమం।
బిభేద హృది బాణేన పృథుధారేణ పాండవః॥ 7-92-71(48241)
స భిన్నవర్మా స్రస్తాంగః ప్రభ్రష్టముకుటాంగదః।
పపాతాభిముఖః శూరో యంత్రముక్త ఇవ ధ్వజః॥ 7-92-72(48242)
గిరేః శిఖరజః శ్రీమాన్సుశాఖః సుప్రతిష్ఠితః।
నిర్భగ్న ఇవ వాతేన కర్ణికారో హిమాత్యయే।
విశీర్ణః పతితో రాజా ప్రసార్య విపులౌ భుజౌ॥ 7-92-73(48243)
శేతే స్మ నిహతో భూమౌ కాంభోజాస్తరణోచితః।
మహార్హాభరణోపేతః సానుమానివ పర్వతః॥ 7-92-74(48244)
సుదర్శనీయస్తాంరాక్షః కర్ణినా స సుదక్షిణః।
పుత్రః కాంభోజరాజస్య పార్థేన వినిపాతితః॥ 7-92-75(48245)
ధారయన్నగ్నిసంకాశాం శిరసా కాంచనీం స్రజం।
అశోభత మహాబాహుర్వ్యసుర్భూమౌ నిపాతితః॥ 7-92-76(48246)
తతః సర్వాణి సైన్యాని వ్యద్రవంత సుతస్య తే।
హతం శ్రుతాయుధం దృష్ట్వా కాంభోజం చ సుదక్షిణం॥ ॥ 7-92-77(48247)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ద్రోణపర్వణి జయద్రథవధపర్వణి చతుర్దశదివసయుద్ధే ద్వినవతితమోఽధ్యాయః॥ 92 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes

5-92-15 తేషాం సంయచ్ఛతాం విధారయతాం॥
5-92-10 ఆచార్యకం శిక్షాం॥
5-92-28 రథేషుభిః అదూరస్థాయిభిర్బాణైః॥
5-92-54 కృత్యా అభిచారదేవతా॥
5-92-72 ధ్వజః శక్రధ్వజః॥
5-92-92 ద్వినవతితమోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.